PRINCIPET DHE METODAT E THIRRJES

a) Njohja e degjuesit.

Njeriu i thirrjes duhet ta ndjeke nga afer gjendjen e personit tjter dhe te kete mirekuptim ndjaj gabimeve te tija. Perballe besimtareve duhet te tregojme mirekuptim dhe tolerance ndersa ndaj mosbesimtareve dhe idhujtareve duhet te jete i durueshem ,i vazhdueshem dhe sqarues. Permes ketyre ai duhette depertoje ne mendjen dhe zemren e personit dhe nga njera ane duhet ta beje ta pelqejeajo qe i tregon dhe nga ana tjeter duhet ta binde ate.

Personat qe marrin persiper nje mision te tille duhet te njohin mire gjendjen e personave me te cilet eshte ne kontakt ,dhe te largohen nga sjelljet qe mund ti largojne ,merzisin apoi besdisin. Gjerat qe ai probagandon jane gjera te shenjta. Personi qe gjendet ne nje pozicion qe ti beje njerzit qe te pelqejne Allahun,te Derguarin e tij,librin e shenjte dhe diten e gjykimit duhet ta njohe mire detyren e tij dhe sjelljen qe ka ta pershtate me detyren qe ka. Nese degjuesi ndjen ndonje shqetesim nga personi qe i flet per besim(Zoti e ruajte)mundte merzitet dhe te urreje dhe ceshtjen per te cilen ky person i flet. Nje veprim i tille ka pasoja te medhaja. Nese shkaku kryesore i nje veprimi te tille lidhet me personalitetin tone do te jemi ne pergjegjesit kryesore qe do te japim llogari.

Shihni sesi i Derguari i Allahut(s.a.s) per te mos futur ndjenjen e fajesise vepronte per ti keshilluar ata. Ai asnjehe qofte mosbesimtarit qofte dikuj tjeter nuk i drejtohej si nje fajtor por cdo gje e thoshte duke iu drejtuar te gjitheve. Brenda bashkesise per mangesite e vogla qofte edhe me detaje dilte para te gjitheve dhe jepte keshilla per te gjithe. Te mundohemi te paraqesim nja dy shembuj:

Nje sahab qe ndodhej diku prane te Derguart te Allahut(s.a.s) po lutej duke hapur duart dhe duke ngritur zerin me sa fuqi qe kishte. Ky ishte nje veprim ne kundershtim me rregullat e lutjes. I Derguari i Allahut(s.a.s) ne vend qe ta thirrte ate njeri vetem e ta keshilonte mori fjalen duke iu drejtuar te gjithe te pranishmeve.

“O njerez! Ju nuk po i beni lutje nje shurdh memeci. Kini meshire per veten dhe zbatoni rregullat e lutjes. Ju i drejtoheni me lutjen tuaj atij qe eshte meprane jush se cdo gje tjeter dhe ai ju degjon dhe jua pranon lutjen.

Ne nje rast tjeter njerzit kishin ardhur te ankoheshin te Profeti se imami(drejtuesi fetar) e zgjaste shume faljen(namazin). Ne mes tyre kishte edhe prej atyre qe thoshin “O i Derguar i Allahut! Per pak do ta braktisnim grumbullin e njerzve qe faleshin(xhematin). Dihej se kush ishte drejtuesi fetar(imami). I Derguari i Allahut(s.a.s) u merzit shume per kete gje. Pavarsisht nga kjo ai nuk e thirri personin ne fjale e ta qortonte por aty ne xhami para te gjitheve drejtohej me nje keshille te tille te pergjithshme:

“O njerez! Cfare keni qe i beni njerzit te urrejne. Kushdo qofte imami nga ju le ta fale namazin lehte,sepse aty mund te kete te moshuar,te dobet dhe njerez qe kane nevoja personale.”

Ja pra qendrimi i te Derguart te Allahut(s.a.s)perballe gabimeve. Ai perpiqej per shpetimin e njerzve dhe cdo ceshtje e shpjegonte ne rrugen me te drejte dhe me praktike.

“O njerez! Deshmoni se ka nje Zot dhe shpetoni “ thoshte pasi dhe qellimi kryesor i tij ishte qe ti thirrte njerezit ne besimin ne nje Zot.

Eshte veprim i gabuar qe te mundohesh qe tu tregosh njerzve duke ngjallur tek ata ndjenjen e fajesise ne rrugen e besimit dhe thirrjes ne islam. Gjerat duhet te thuhen duke iu drejtuar te gjitheve. Ashtu sikurse cdo njeri perfiton nga ngrohetesi diellore sa ka nevoje edhe nga keto fjale mjaft jetesore cdo njeri perfiton sa mundet dhe sa ka nevoje. Ne te kundert largesite qe krijohen eshte e veshtire te mbyllen.

b) Te shmanget debati.

Eshte e nevojshme qe me degjuesin te realizohet nje bisede nje me nje dhe te tregohet kujdes qe biseda te mos kaloje ne debat. Nese bisedohet duke arritur ne debat ne vend qe te flitet per te verteten kalojme ne gjera personale dhe larg asaj qe duhet. Ne nje mjedis te tille kalohet nga e drejta ne te gabuaren dhe djallezoren. Ne kete rast sado me ndikim dhe te pranueshme te jene gjerat qe do themi degjuesias qe do ndikohet fare dhe per rrjedhoje sdo ti pranoje ato qe themi. Nese ceshtja shihet nga ana psikologjike sdo ti pranoje ato qe thoni. Nese ceshtja shihet nga ana psikologjike del se debati eshte gjithmone i panevojshem dhe pavend. Kur ne pergatitemi te futemi ne nje debat duke zgjedhur fakte ,argumente dhe mendime qe ta mposhtin kundershtarin dhe degjuesi po aq sa ne do te beje pergatitjen e tija. Te dyja palet do sjellin argumente te tilla qe do ta fusin biseden nje rreth vicioz dhe nese bisedohet per dite me rradhe nuk do te arrihet ndonje rezultat konkret.

Ne fakt ne Epoken e Lumtur(Epoka e Profetit dhe e shokeve te tij) Profeti(s.a.s) eshte futur veteme nja dy here per te bindur degjuesit. Duhet te tregohet kujdes qe ne situata te tilla kerkesa te vije nga pala tjeter. Ne nje rast te tille as qe mund te behej fjale qe Profeti(s.a.s) te heshte ,mund te tronditej forca morale e pasuesve te tij. Me kete shumica e atyre qe kane ardhur te i Derguari i Allahut(s.a.s) me qellim per debat serish sjane bindur por jane futur ne medyshje e cila nuk ben qe degjuesi te gjeje rrugen e drejte.

Profeti yne(s.a.s)per vite me rradhe eshte gjendur perballe dijetareve cifute por ne nje mjedis te tille debati asnjeri prej tyre ska gjetur rrugen e drejte. Dhe ai ishte Profeti per te cilin ishte krijuar universi dhe mbare frymezimi i botes rridhte ne zemren e tij ne formen e ujevarave.

Ai ishte i paisur me mrekulli dhe mund te bente gjera te jashtezakonshme. Ne nje menyre apo tjetren ata qe futeshin ne debat nuk mund te terhiqeshin ne rrugen e drejte por vetem tek ata shkaktohej nje medyshje. Abdullah b.Selam ishte nje cifut dhe vinte te i Derguari i Allahut(s.a.s) per te pranuar te verteten e kalonte neper mendje:”Neqofte se ky eshte Profeti qe permendet ne Bibel do ta pranoj dhe do ti bindem menjehere. Sapo sheh Profetin nuk sheh asgje te genjeshtert apo fallco dhe ishte futur ne rrugen e besimit.

Vecanarisht nuk mund te mendohet pelqimi i Allahut te madherueshem ne thirrjet qe behen ne nje atmosfere debati. Sepse te dy personat qe perfshihen ne nje debat te tille ,futen nen ndikimin e egos dhe te mendimeve te tyre personale. Ne nje atmosfere ku smund te mos jete pelqimi i Allahut cfared qe te bisedohet sdo te pranohet. Duke qene se gjetja e rruges se drejte eshte ne doren e Allahut aty ku seshte aprovimi dhe pelqimi as qe diskutohet te aprovohet dhe kuptohet e drejta dhe verteta.

c) Te shmanget egoizmi

egoizmi dhe uni si per personin qe ben thirrjen si dhe per ate qe degjon eshte nje faktor pengues per te qene i suksesshem dhe i pranueshem. Per kete arsye cdo besimtar dhe cdo pasues i nje rryme fetare(myrshit) duhet te largohet nga keto veti te demshme dhe gjerat qe do te percjelle ti shprehe me modesti. Modestia do ta beje degjuesin qe te heqe dore nga inati dhe kryenecesia. Seshte e mire per asnje njeri qe te jete egoist dhete kete teorine e unit. Eshte pare shume here qe thirresi mund te mos kete ndikuar asnje njeri megjithese eshte munduar te perdore gjithe aftesite bindese,zgjuarsine,dijen,logjiken dhe elokuencen e te folurit dhe duke mbajtur dhe fjalime spektakulare dhe mahnitese,ne rastet kur eshte i ndrojtur per te thene dy fjale mund te jete ndikues ne menyre te paimagjinueshme duke mundur te shpetoje duke kthyer nje pjese te njerzve ne rruge te drejte.

d) Te njihet mire struktura e te menduarit te degjuesit.

Nuk mund te kalohej nje aspekt qe ketu mund te llogaritet si nje imtesi. Personat qe ftojne te tjeret ne besim duhet te kene kujdes ne lidhje me sistemin e te menduarit dhe te logjikuarit te degjuesit. Nese e shqyrtojme ceshtjen ne nje aspekt me te vecante ,eshte fakt prania e shume xhamateve(bashkesive) ne islam. Te evidentuarit e ketij fakti eshte dicka tjeter dhete pranosh ekzistencen eshte dicka tjeter. Te mos pranuarit e dickaje qe eshte edhe te besh sikur se sheh nuk jep ndonje rrugezgjidhje. Ndjekesit dhe pasuesit e islamit sduhet te harrojne se degjuesit dhe njerzit qe jane ne kontakt me ta mund ti perkasin nje sekti apo xhemati(grupimi fetar) ndaj kur te flase nuk duhet ti harroje keto gjera. Asnjehere sdueht te futet ne biseda qe mohojne ,percmojne dhe ofendojne nje xhemat(bashkesi fetare). Cdo xhemat dhe meshep duke pranuar drejtesine dhe bukurinee rruges qe ndjek ne anen tjeter duhet te fitoje nje kulture tolerante qe pranon dhe jetesen e grupimeve te tjera. Ne te kundert Allahu nuk eshte i kenaqur dhe pa pelqimin e tij cdo gje qe behet sdo te jete e frytshme.

Secili myrshit(pasues i nje rryme fetare)duhet te mesoje te jete i respektueshem ndaj xhemateve te tjera duke treguar respekt ndaj kultures se degjuesit ,dhe fjalet qe thote duhet te jene te pranueshme nga te gjithe pa perjashtim. Allahu(xh xh) nuk pelqen dhe seshte i kenaqur ndaj atyre qe kane sjellje jo te mire ndaj atyre karshi atyre qe thone Allah,ata qe qortojne dhe kritikojne besimtaret,me ata qe vetem per nje fjale nderpresin kontaktin.

Krijimi i kontaktit me cdo njeri eshte i lidhur me Zotin tregon nivelin e lidhjes se ketij njeriu me Allahun e madherueshem. Eshte e rendesisheme ndertimi i lidhjes me degjuesit ne raportin qe keta te fundit kene me Zotin e vertete. Personat pergjgjes ne kete pune duhet te kene kujdes ne kete aspekt me teper se cdo njeri tjeter dhe te mos i ftoje njerzit ne rrugen fetare qe ndjekin por drejtpersedrejti ne rrugen e islamit. Zhvillimi i ketij botekuptimi te tille eshte faktori kryesor qe do ti bashkoje te gjitha rrymat dhe deget ne nje trup te vetem.

Te kuptuarit e degjuesit ne nje prizem lidhet me perceptimin dhe njohjen e kultures dhe nivelin shoqeror te tij. Kjo eshte mjaft e rendesishemene lidhje me metoden e thirrjes. Thirrja dhe udhezimi ne rruge te drejte eshte nje detyre dhe njohja e metodes me te mire per ti realizuar ato eshte nje detyre tjeter. Psh nese perballe nje armiku qe ju sulmon me pushke e artileri rezistoni me nje cope druri ndoshta vertete keni bere nje akt heroik por duke mos perdorur tekniken moderne ju do te humbisni luften e sdo mund te jeni te suksesshem. Do te ishte dhe me keq nese nje dalje e tille do te demtonte te gjithe frontin islam. Sikurse e theksuam mete madhe dhe me larte njohja e metodes dhe teknikes se thirrjes eshte nje nga kushtet qe smund te lihet pas dore madje dheme primari. Duhet te pranojme se aq sa i besojme nevojes per thirrje duhet te dime qe ajo eshte nje pune sipas nje metode te caktuar. Nese fjalet qe themi jane me poshte apo me larte se se niveli kulturor i degjuesit veprimi yne sd ote jete i pershtatshem dhe aspak i dobishem dhe i frytshem. Nje njeriu qe endet ne nje ateizem dhe mosbesim te plote gjeja e pare nga e cila do te fillohet ti flitet sdo te jete namazi i nates. Atij duhet ti flitet per parimet e besimit madje ne menyren me te pershtatshme per te kutuarit e tij. Ne ditet e sotme ku mosbesimi shfaqet permes shkences dhe dijes dhe shpjegimi i dueht bere ne nje menyre sa me shkencore.

Te shohesh se cfare gabimesh behen ndaj percaktimit dhe kurimit te gabuar te semundjes se mosbesimit dhe mohimit. Brezi i sotem eshte frikesuar dhe larguar duke u marre me paraqitjen e jashtme pantallonat dhe xhaketen qe ka hedhur supeve ne emer te rregullit te zemrave te tyre. Duke qene se gabimet e bera ne rrugen e thirrjes cojne ne humbjen e jetes se pertejme te njerzve mendoj se mbi kete aspekt duhet ndaluar me insistim.

Njeriut perballe jush qe ju flet rreth shkences dhe dijes ju smud ti pergjigjeni duke i lexuar libra rreth fese(psh ilmihal)jo per te ulur keto libra por per te treguar se veprimi juaj seshte ne vendin e duhur. Nese ai mohon jeten e pertejme ju smund ti flisni rreth legjendave te njerzve fetare(evlijave).

Njeriu seshte nje qenje e formuar vetem nga ndjesite dhe ndjenjat dhe me gjera te tilla ju mund te ndikoni te ai. Njeriu pervec ndjenjave dhe ndjesive ne te njeten kohe mbart dhe logjiken ,dhe permes gjerave logjike eshte mjaft me vlere bindja e tij. Sadetin Taftazani kur flet rreth besimit thote: “ Ti do ti flasesh me faktet e tija dhe Zoti do te ndeze driten e besimit ne shpirtin e tij. Ja pra ky eshte besim.” Nje besim i tille do ta drejtoje personin te kryeje pune te mira dhe te jetoje fene si nje teresi. Personi qe futet ne besim permes ndjenjave te tija ne nje epoke ku ndjenjat vete triumfojne eshte brenda mundesise qe te dale nga besimi.

Kurani Fisnik permend shume fakte rreth shkences dhe teknikes permes qindra ajeteve,por Kurani nuk eshte liber fizike apo kimie. Duke qene se perparimi shoqeror ka nevoje per keto dy shkenca ,Kurani permes disa fakteve nxit pasuesit e tij te merren me keto shkenca. Njeriu qe ska idene rreth astronomise dhe ska lexuar as edhe nje rresht ne biologji seshte e mundur te kuptoje ne masen e duhur te shume ajeteve Kuranore,sepse ka shume ajete qe per ti kuptuar si duhet lidhet pak me njohjen e ketyre shkencave. Pa e zgjatur fjalen per te permendur te gjitha deget e shkences le te kuptojme kete fakt dhe le te kalojme me tutje. Besimtaret e sotem edhe nese jane vete enciklopedi duhet te ndjekin shkencen dhe tekniken e shekullit tone. Pasi ne te kundert deshira per nje progres qe do te perfshinte te gjithe sd o te arrihej dhe do te mbetej vetem nje fjalim a perpjekje e vecuar.

e) Njohja e kultures se epokes.

Sot gjendja e secili qofte i ri apo i moshuar eshte per te ardhur keq por kjo gjendje ne nje fare mase buron edhe nga paaftesia dhe pamundshmeria e atyre qe kane dale ne emer te progresit dhe perparimit. Seshte e mundur ti tregosh dicka nje njeriu nese nuk njeh kulturen,botekuptimin dhe stilin e epokes qe ai njeh. Sduhet menduar se meqense qenka e demshme shpjegimi i dickaje pa u ditur mire mes aq gjerave qe duhen mesuar ,atehere valle a na del detyre neve te urdherojme gjerate e mira dhe te ndalojme gjerat e gabuara? Nese per ta cuar kete brez perpara do te duhej te udhetohej drejte yjeve dhe te nevojiteshin te silleshin qe andej gjerat qe te shpjegoheshin ne lidhje me progresin do ishte obligimi me i madh te shkohej gjer atje dhe tju paraqitej nevojtareve ato qe do silleshin. Brezin tone e goditen permes fizikes ,e gjynjezuan me ane te kimise dhe permes astronomise ja leshuan yjet mbi koke,atehere dheti perballe nje situate te tille smund te qendrosh duar lidhur. Duke perdorur te njejtat fakte duhet ta kapesh prej dore e ta ngresh ne kembe,te mjekosh plaget materiale e morale dukee patur si borxh ngritjen dhe lartesimin e tij per te mos u rrezuar dhe nje here,per te mos u penguar dhe shtypur duke u marre neper kembe. Ne univers cdo ngjarje dhe objekt eshte nje gjuhe dhe nje dege. Ata qe e besojne Allahun(xh xh) duhet ta njohin kete gjuhe dhe te kapen mire pas atyre degeve. Ne te kundert eshte e pamundur kuptimi i ligjeve natyrore. Popujt dhe individet qe nuk kuptojne keto ligje jane te destinuar te mbeten ne prapambetje dhe injorance. Dhe Kuarani fisnik ne mes te ajeteve te tija komentimin e ketyre ajeteve ben. Njeriu qe mbyll veshtet ndaj ketyre fakteve dhe sikur cdo dite te lexoje Kuran nga kreu gjer ne fund smund te thuhet qe arrin ta lexoje kuotimin e vertete. Kurani dhe te gjithe ajetet e tij u derguan qe njerzit te arsyetojne dhe logjikojne. Ai qe pretendon sse ndjek ate duhet ta pranoje keshtu kete fakt.

Sado qe keto te verteta jane te shenjta dhe te cmuara eshte e dyshimte ndikimi i nje udhezimi i bere jo ne botekuptimin ,mentalitetin dhe stilin e diteve te sotme. Prezantimi i Kuranit dhe i fese si i nje sere ceshtjeve misterioze te mbuluara ne penden e te paqartes dhe te pamundura per te kaluar permes rrjetes se mendimit,gjykimit,dhe arsyes sherben vetem per te corientuar koken e brezit dhe per te rritur mosbesimin e ateisteve. Ka vite qe na kalon para syve nje tablo e tille qe rrenqeth shpirtin dhe na ben pesimista.

Sahabet ishin edhe me larte se kultura e kohes qe jetonin. Degjuesve mund tua shpjegonin ceshtjen e besimit dhe fese ne pershtatshtje me nivelin kulturor te kohes. Edhe figura te larta qe erdhen me vone ishin te tille. Psh perballe gjerave qe tregonte imam Gazali qe llogaritet si udherrefyesi(myxhedidi) i shekullit,njerzit e atyre diteve mahniteshin. Kjo mahnitje dhe habi vazhdon per shekuj me rradhe. Jane mbrese lenese opinionet rreth tij te perendimoreve si Gibb dhe Renan:”Ne nuk gjetem njeri tjeter qe te zoteronte kulturen e kohes sa Gazali”. Figura te tjera te larta qe kishin celur si lule debore ne shekujt e tyre ,te tille si ,imam Rabbani,Mevlana,halid Bagdati ishin paisur me kulture dhe dituri qe kalonin shekujt e tyre duke marshuar na pararoje te epokave te tyre. Permbledhjet dhe prezantimet e fese ishin ne nivelin e emrit te tyre. Per kete arsye gjerat qe thonin zinin vend ne zemrat e njerzve dhe gjenin mbeshtetje te gjere e te pergjithshme.

f) Myrshiti(udheheqesi shpirteror)duhet te jete elastik.

Ne menyre te vecante udheheqesi shpirteror duhet te ruaje elasticitetin e tij,pasi ndonjehere do i duhet te zbrese ne fundin e humnerave e ndonje here do i duhet te dale majen e minareve. Sepse ne mes te degjuesve te tij ka njerez qe jane ne mes te ketyre skajeve. Duhet te kete nje diapazon mjaft te gjere kulturore ,nese sjane te tille ata sjane udheheqes shpirteror per nje grup fatkeqesh qe pengojne rrugen e shpetimit te progresit. Sduhet tju dalin para njerzve ,tju hapin rrugen dhe te mos ju bejne hije me qellim qe udheheqesit e vertete shpirteror te vijne e ti zgjasin doren ketij brezi qe eshte bere per ti qare hallin.

Nje figure e larte mjaft e shqetesuar dhe me nje shpirt te pervuajtur shprehet keshtu:”Perballe mosbesimit te nje te riu ,zemra e nje besimtari duhet te copetohet ne pjese sa qelizat e trupit te ij”. Ja nje zemer e pervuajtur.njerzit qe nuk ndjejne te njetin shqetesim perballe formimit te nje brezi pa besim smund te kene kurre ndonje merite ne thirrje dhe perparim. Udheheqesi shpirteror njeh kohen e tij por ne te njejten kohe eshte person qe mund te zgjidhe cdo ceshtje te kesaj bote. Madje dhe nese duhet te haroje perkohesisht dhe parajsen dhe te jete i vetedijshem qe te beje me nje botekuptim dhe mentalitet te tille cdo detyre qe lidhet me boten e tij personale. Duhet te jete i tille qe te fitoje mbeshtetjen e Allahut dhe te mund te binde njerzit qe e rrethojne.

Me pare patem theksuar se cfare jane te nevojshme te dihen nga degjuesi. Kjo eshte edhe nje nga detyrat me te cilat eshte ngarkuar dhe njeriu i thirrjes. Po te ngrihesh te kurosh nje semundje pa e percaktuar ate sikurse eshte nje veprim i gabuar,ne te njejten menyre eshte kurimi i degjuesit pa evidentuar shqetesimin kryesor te tij,ndoshta ky i fundit eshte dhe veprim me katastrofik. Sdi a eshte e nevojshme te tregohet se cdo ilac nuk qeteson cdo dhimbje?

Nje pjese prej tyre i njoh,keta flasin vetem rreth rendesise se industrise se rende ,investimeve te ndryshme ,ekonomise dhe zhvillimit bujqesor duke u fiksuar vetem pas fabrikave dhe shpetimit te njerzimit e shohin vetem ne kete aspekt. Edhe sikur keto mendime te hidheshin ne emer te islamit vecse do te mbeteshin kopjuesit e Marksit dhe Engelsit ,sdo te shkonin me tutje. Ne ditet tona kur shihet deshtimi total duke mos i mbetur as edhe nje pasues i vetem i ketyre mendimeve qe skane ruajtur as veten ,si mundet qe mendimet se mund te jene kopjim i tyre ti japin jete njerzimit dhe si mundet qe njerzimit qe kane sado pak logjike te ngrene nje pretendim te tille duke i futur pasuesit e tyre ne nje aventure pa koke. Te pranuarit e nje filozofie deshtake me duket si shume e pagoditur. Kurren e kurres sdo tja dilnin mbane te krijoni nje qyteterim permes fabrikave qe keni ngritur dhe qe do te ngrini nese nuk perkujdeseni per brezat ne planin shpirteror,nese nuk i paisni ata me kuptimin e jetes se pertejme dhe se pergatisni me jomaterien ,dhe cdo perpjekje ne kete drejtim sdo te vleje per asgje. Nese keta breza te pagdhendur nuk disiplinohen ,keto turma nuk ngopen nga ana shpirterore as qe mund te ngopen me ndonje teori luksi apo fantastike. Eshte fataliteti me i madh pretendimi se problemeve shpirterore qe kane brezat mund tju gjindet nje zgjidhje ekonomike.

Sot e gjithe bota islame duke humbur aftesine e komunikimit permes gjuhes se teknikes se kohes ka rene nga vendi nga ku mund te fliste. Eshte ne gjendjen e te degjuarit por e te degjuarit pa folur. Te pakten te mund te zbatonte gjerat qe degjon ,te mblidhte veten nje dite do tem und te kalonte ne rolin e nje udheheqesi qe flet dhe qe I degjojne fjalenm sa keq qe nuk arriti te behet as nje degjues me merite. Kjo tablo e keqe ne planin e pergjithshem eshte pasqyruar edhe ne planin individual dhe formimin e vecante. Dhe vete ata rane net e njeten gjendje te pafuqishme sa dhe vete degjuesit e tyre. Ne fakt ne kemi shpalljen mrekullore te Kuranit qe meriton ti drejtohet njerzimit dhe te sfidoje te gjithe universin. Ne duart tona kemi dhe synetin(veprimet praktike) te pavdekshme te Derguarit te Allahut(s.a.s) si shpjegimi dhe sqarimi me I bukur I Kuranit. Sa e dhimbshme eshte qe deri me sot nuk arritem te perfitojme sa duhet prej tyre. As qe mundem te zhytemi me koke e zemer ne oqeanin mistik Kuranor. Ndaj dhe Kurani e Syneti smunden te na thone ndonje fjale neve. Per sa kohe qe vazhdojme kete gjendje do te vazhdoje dhe heshtja e tyre dhe Myslimanet as qe do mund te dalin nga kaosi brenda te cilit gjenden.

Bota po ndryshon ,shkenca dhe teknika po perparojne me shpejtesi marramandese. Por thenjet e nje pjese nuk pershtaten me normat e nje bote qe po perparon ,kane ngecur tre shekuj me pare duke qene shume larg per ti folur brezit te sotem. Ne keto kushte ska kush ti vere veshin gjerave qe themi.

g) Te shihet nga prespektiva e kohes.

Udheheqesit shpirteror dhe kujdestaret fetar ti shpjegojne gjerat duke pare nga prespektiva e kohes. Duhet te zoteroje anen shpirterore te degjuesve por ne te njejten kohe te njohe dhe problemet qe si nje shtize e helmuar ngulen ne mendjen e tij duke e pershkuar si nje turrele duke u shprehur brenda ketij botekuptimi meqellim qe mendimet ti pranohen dhe ti zere mendjen dhe zemren e degjuesit. Brezat e sotem po humbasin gjak ndersa ne mundohemi ti bejme peniciline.

Faktet qe permendem nuk jane pretendime utopike por percaktime te verteta te Kuranit dhe synetit. Qe me ajetin e pare Kuranor “Lexo ne emrin e Zotit tend qe te kaa krijuar!”(Atak,96/1) theksohen ceshtje te tilla si krijimin

,ligjet e jeteses dhe formimin. Duke filluar me

Epikurin,Domokritin,Sokratin,pas tij me Eflaturin dhe deri ne kohen e Profetit tone pothuajse te gjithe filozofet jane marre me studimin e ceshtjes se krijimit. Domethene qe deri ate kohe ssecili pak a shume kishte nje informacion rreth krijimit te pare. Ata e dinin se njeriu formohej nga nje pike uji dhe se embrioni kalonte disa faza te ndryshme ne barkun e nenes. Por ne Kurani Fisnik kjo ceshtje merret nga nje prizem me i gjere dhe u drejtohet njerzve:

“Thuaju:Dilni e shetisni ne siperfaqen e tokes dhe shihni sesi ka filluar krijimi!”(Ankebut,29/20) pasi deri atehere asnjehere skishte mundur te shpjegonte fillimin e krijimit me mendimet dhe dijen njerzore dhe me pas sdo te mundnin. Nese nuk mbeshtetesh nga Allahu(xh xh) eshte e mundur shpjegimi i krijimit.

Kurani Fisnik fillonte me shpjegimin e ketyre ceshtjeve komplekse dhe te jashtezakonshme por te pamundura te shpjegohen nga cdo njeri. Ne kete prizem terhoiqet vemendja mbi ajetet qe lidhen me jeten. Jane ato ajete qe si nje liber qe na ekspozohet dhe na paraqitet neve si nje gjerdan i cmuar te vene ne qafen e gjithesise. Ne jemi ne nje pozicion qe ta vleresojme ate liber dhe ate gjerdan dhe smund te nxjerrim jashte tyre kuotimin e ngjarjeve.

Udheheqesi shpirteror qe mundohet te mbaje ne kembe bashkesine e tyre vetem ne lidhjen e ndjesive dhe ndjenjave bien ne kundershtim me ajetet jetesore dhe nuk premtojne te ardhme. Hamendesite nuk te lene te hedhesh hapa te sigurte ,nuk te prijne ne rruge te drejte dhe lene ne mes te rruges te zotin. Nese ata udheheqes pergatisin mendjen dhe zemren e pasuesve te tyre duke i ndihmuar ata te pershtaten me kushtet e kohes qe jetojne ,lidhja mes tyre nuk do te zgjidhet kurre,me kalimin e kohes kjo lidhje sdo te dobesohet dhe ngjarjet e tmerrshme qe ndodhin do ta fuqizojne edhe me shume lidhjen e tyre dhe do tju deshiren dhe vullnetin.

Ketu dua te kaloj ne nje pike tjter. Ne pergjithesi kjo tablo qe na cudit te gjitheve eshte vertete e tmerrshme. Ketu edhe jashte vendit ka shume raste kur femijet e njerzve fetare dhete drejtuesve fetare qe jane te pafe dhe jo besimtare.

Dhe ne te kundert femije te shume jobesimtareve dhe te pafeve qe kane gjetur rrugen e besimit dhe jane fetar ,madje nje pjese prej tyre per ti shpetuar shtypjes dhe pasionit te anetareve te tjere te familjes largohen per te gjetur nje vend me te pershtatshem per te jetuar besimin e tyre. Duke menduar se personalizimi edhe permendja e individeve sdo te sillte ndonje dobi ne lidhje me ceshtjen do permendja disa histori ne te cilat kam qene vete prezent. Keto mbeten vetem histori dhe ne te ardhmen do te kete prape te ngjashme. Analizimi i kesaj tabloje neve na jep kete rezultat. Familjet besimtare skane mundur ti tregojne islmamin femijeve ne pershtatje me formimin shpirteror dhe mendor te tyre. Ky femi duke u rritur ne nje atmosfere fetare gjerat e paqarta qe ka patur nevoje ti degjoje si nga pyetur nga te tjeter ,dhe kultura familjare qe ka marre nga familja ate e ka cuar deri diku. Nga mengesite ne shpirtin e mendjen e ketij te riu gjerat e paqarta e ngurrimet e kane bere qe ai te rreshqase dhe te dale nga besimi. Ndodhesha ne nje familje te tille dhe po bisedonim me kryefamiljarin nje bure fetar me nje shpirt te bardhe saqe perballe tij me erdhi turp nga gjendja ime. Pas pak hyri i biri qe ishte student ne shkolle te larte dhe nga biseda me te kuptova menjehere qe ishte ateist. Sa smu shemb mbi koke tavani i shtepise dhe shtanga. Duke kaluar neper mendje ate njeri te persosur thashe me vete:”Sikur ne vend te te qenurit i paster dhe i sinqerte ,djalin te mos e rrisje ateist.”

Femija qe rritet ne nje familje ateistesh ndjen nevojen qe te pyese per probleme te cilat smund ti zgjidhe vete. Dhe kur dikush jashte i afrohet dhe e ndihmon ne zgjidhjen e problemeve ai e pelqen dhe e pranon islamin,sepse islami i eshte treguar atij sipas kushteve te kohes. Femija i rritur ne nje familje besimtaresh ka nje besim siper faqesor dhe te kushtezuar dhe ndoshta ky lloj besimi ne nje pike si sherben me tej. E mbyll kete ceshtje dhe kthehem ne ceshtjen kryesore.

h) Te arrish nivelin e degjuesit.

Ndonjehere nevojitet te zbresim ne nivelin e degjuesit ndaj dhe udheheqesit shpirteror dhe drejtuesit fetar duhet te flasin duke zbritur ne niveli e tij. Per te qene me e qarte e shtjellojme keshtu: te zbresesh ne niveli e degjuesit esthe nje kulture hyjnore. Profeti yne na fton qe te edukohemi me morali e Allahut. Kurani eshte nje fjale hyjnore qe nga fillimi ne fund ka depertuar ne mendjen njerzore. Si d ote ishte gjendja jone nese Kurani sdo te kishte zbritur sipas nivelit te logjikes ,arsyetimit dhe kapacitetit te njerzimit...!

Neqofte se Allahu do te fliste ne Kuranin Fisnik ne gjuhen qe i fliste Hz Musase ne Teurat(Tur) as sdo te kishim mundesi ta degjonim ate. Dhe sikur te kishte zbritur ne nje gjuhe qe ta kuptonim vetem fenomenet dhe shume te zhvilluar menderisht me shume se 90perqind e njerzve as qe do mund te perfitonin nga Kurani. Por nuk ndodhi keshtu pasi Allahu me madheshtine dhe arsyetueshmerine e tij sipas vullnetit te tij merr parasysh gjendjen e degjuesve dhe flet me ate ne ate menyre. Fjala e tij eshte vetem kurani ndoshta me perputhje me madhshtine e tij mund te kete shume menyra komunikimi por qe ne nuk mund ti dime. Por ai eshte drejtuar me misterin e tij sipas niveli te te kuptuarit dhe te arsyetuarit te njerzve.

Ne ne Kuran gjejme botekuptimin dhe nivelin tone ,pasi Kurani flet sipas nivelit te cdo njeriu. Pavarsisht nivelit dhe aftesise perceptuese te nje njeriu secili mund te ndjeje pasqyrimin e gjendjes se tij shpirterore ne Kuran.

Njeriu ndjen sikur ne Kuran dikush i afert i flet duke arritur deri ne gjestet e tija me intime. Eshte mese normale te ndodhe keshtu. Kurani eshte fjala e Allahut(xh xh)qe e kas krijuar njeriun dhe cdo cast ndodhet brenda zemres se tij. Ai eshte Allahu(xh xh)qe e krijoi njeriu nga hici ,i dha atij force dhe shpirt. As shpirti kupton trupin ku ndodhet ne kuptimin e mirefillte te fjales dhe as trupi kupton shpirtin qe e mban ne kembe. Ai qe i ka krijuar dhe i ka bashkuar te dyja ai i njeh me mire. Kurani eshte fjala e tij.

Kjo fjale hyjnore sikurse eshte garantuesja e drejtimit te duhur dhe burimi i shpetimit te njerzve per udheheqesit shpirteror dhe drejtuesit fitare eshte nje orientues i sakte mbi te komunikuarit me njerezit. Po ti drejtoheni atij edhe tekniken e komunikimit me degjuesit do ta mesoni nga ai.

Eshte nje fakt i verete qe Kurani drejtohet sipas niveleve te ndryshme ,pasi eshte fjala e Allahut qe i krijoi njerzit ne menyra te ndryshme. Shume dijetare kane arritur te vene re ndryshimet dhe nivelet e ndryshme te te kuptuarit te tyre dhe mendimeve dhe opinioneve rreth Kuranit. Edhe gjate epokes se lumtur situata ishte e njejte pasi te gjithe sahabet nuk kishin te njejten nivel te kuptuari dhe te perceptuari te Kuranit dhe megjithe nivelet e ndryshme nuk ishte pengese per te perfituar nga Kurani.

Mendoni qe nje beduin qe ka jetuar ne epoken e te Derguarit te Allahut(s.a.s) degjonte Kuranin dhe permes mendjes dhe shpirtit mund te perfitonte prej tij por ne te njeten kohe dhe poetet qe varnin poezite e tyre ne muret e Qabes perfitonin ne te njeten menyre. Lebid ishte vetem njeri prej tyre. Ai pasi degjoi Kurani per here te pare nuk shkruajti me poezi. Hansa ishte nje grua qe ishte magjepsur pas Kuranit,ajo ishte nder poetet me te fuqishem te asaj kohe. Ata ishin degjuesit e Kuranit dhe ai arrinte te kenaqte zemrat dhe mendjet e tyre. Shume figura te larta dhe te paarrira si ibni Sina,ibni Ryshid,imam Gazali,Fahredin Razi,Ebu Harife,imam Shafi,Ahmed b.Hanbel,imam Malik e shume te tjere qe smund tju numerojme as emrat e degjuan Ate dhe u edukuan me shkollen e madhe Kuranore. Do te thote se Kurani dhe atyre u drejtohej ne te njejten menyre.

Kurani ka marre parasysh nivelin e mendimit te njerzimit ne cdo fushe qe eshte drejtuar sipas botekuptimit te tyre. Kurani ka nje diapazon te tille saqe secili qe e degjon me perzemersi e kujton ate degjuesine tij paresor. Shkenca dhe teknika shenon cdo dite dhe me shume nje progres marramendes. Pothuajse ne cdo fushe po edukohen dijetare dhe me te medhenj. Ata per te zhvilluar aftesite e tyre te pashfaqura e te vendosura ne karakterin e tyre ,duke mjeshteri me ane te ligjeve natyrore te vendosura ne univers prej vete krijuesit gjejne si mbeshtetesin e tyre me te madhe kuranin si fjalen e perjetshme te Krijuesit.

Mijera dijetare te shkencave ndonese ne nivele te ndryshme kane perfituar prej tyre duke gjetur veten nen ombrellen Kuranore. Kimisti mund ta degjoje Kuranin sikur i drejtohet vetem atij. Dhe jo vetem ai por edhe astronomi ,biologu,madje matematicieni dhe gjeometristi. Sipas nje agronomikurani flet krye fund rreth bijqesise sikurse secili e degjone ne gjuhen qe ai vete perdor. Sipas nje mjeku te afte Kurani eshe qender udherrefyese dhe orientuese edhe me e persosur

,dritedhenese,transparente dhe komunikuese se cdo qender kerkuese qe hap horizonte te reja ne percaktimin dhe kurimin e semundjeve. E njejta gje mund te thuhet edhe per shkencat e tjera. Do te thote se si fshatari qe punon me plug ne dore si dhe dijetari qe zbulon qiejt duke shtypur celesin qe ka ne dore mund te jete degjuesi i Allahut.

Ja Kurani permes dimensioneve aq te thella na jep neve mesim sipas kushteve. Ne anen tjeter Kurani nuk eshte edhe nje enciklopedi qe flet rreth cdo fushe. Qellimi i tij i vetem eshte njeriu duke patur si objektiv ka marre per dore duke e ngritur larte ne qiell dhe qe aty ne perjetesi. Duke realizuar keto gjera ai meson njekohesisht dhe nje metode. Duke gjetur kete pasqyre qe perjetohet ne Kuran udheheqesi shpirteror dhe njeriu i thirrjes duhet te kene gjithmone parasysh nivelin dhe gjendjen e degjuesit dhe te flase sipas kesaj. Duke qene e veshtire kjo pune eshte mjaft e dobishme dhe ne te njeten mase e nevojshme.

Ata qe mundohen ta kthejne ne praktike komunikimin plot filozofi,jo shume te qarte dhe me fjale te medhaja per tu dukur patjeter shume e zgjuar jane ne nje gabim te plote. Sepse ajo qe eshte e rendesishme ne nje shpetim eshte marrja sa me e qarte e mesazhit nga degjuesit. Kjo lidhet permes dergimit te mesazhit sa me te hapur ,te qarte e te thjeshte. Bisedat duhet te behen ne nje menyre sa mete kuptueshme nga njeriu i cdo niveli.

Rinia e sotme eshte e shume huaj ndaj termave dhe emertimeve fetare. Dhe me ta dueht folur ne nje gjuhe te kuptueshme per ta. Mund ta ilustrojme me te kuptuarit e femijeve te vegjel. Sikurse mundohemi te ecim ne ritmin e nje femije te vogel tre vjecar qe e kemi marre perdore ta shetisim,sikurse sillemi si ai dhe qeshim po si ai ashtu dhe ne thirrje eshte kusht marrja parasysh e botekuptimit te degjuesit. Komunikimi duke imituar te vegjelit pervecse do ti beje ata te qeshin nuk dotu shtoje atyre ndonje njohuri.

Brezi yne kur ti flitet rreth islamit nuk do nje komunikim te ngarkuar me filozofine e Bergsonit,paskalit,Eflaturit dhe Descartesit por ka nevoje dhe per tekniken e thirrjes se Hz Muhamedit(s.a.s). I Derguari i Allahut gjithmone eshte drejtuar sipas nivelit te te kuptuarit te njerzimit. Diapazonin e komunikimit e mbante aq te gjere sa sipas situates me femine behej femi,me te riun behej i ri dhe me te moshuarin behej i moshuar. Kjo kulture hyjnore dhe ky sistem eshte sistemi dhe kultura e Profeteve. Mbreti i Profeteve ne nje fjale te percjelle prej tij thote:

”Ne si bashkesi profetesh jemi urdheruar te zbresim gjithmone ne nivelin e njerezve dhe te flasim ne menyren qe ata mund te na kuptojne.” dhe ne nje transmetim tjeter “Flisni ne niveli e mendjes se njerzve” duke na peshperitur neve parimin qe sduhet te lihet pas dore kur ftojme njerzit ne rrugen e besimit.

a)Thirrja dhe jeta

“Te tregosh ate qe jeton dhe te perjetosh patjeter ate qe tregon” duhet te jete nje nga parimet kryesore tenjeriut qe ben thirrje, pasi ky i fundit duhet te jete ne rugen e te qenurit nje besimtar i vertete. Besimtari i vertete eshte ai qe ka arritur te jete je i vetem si ne aspektin e jashtem ashtu edhe ne boten e teij te shpirterore. Ne jeten e nje per soni te tille nuk behet fjale per preplasje mes te brendshmes dhe te jashtmes. Te kesh nje jete te dyfishte eshte nje cilesi e e qarte e te qenurit mosbesimtar. Nje kulturee tij smund te gjendet kurre ne nje njeri thirres i vertete dhe sduhette egzistoje, pasi te qenurit besimtar tregon nje horizont te kulturor te shenjte ku ne cdo kohe dhe vend te tregoje vetem ato qe jeton.

Ne menyre te vecante njeriu i thirrjes duhet te dije qe fjalet dhe keshillat qe nuk jetohen vete sdo te kene ndonje ndikim te madh ne shpirtat e njerzve.

Ne fjalet dhe veprimet jo te sinqerta Allahu(xh xh) nuk dhuron begati dhe frytdhenie. Ndonjehere shihet ndonje sukses apo ndikim i personave jo te sinqerte ose gjysem te sinqerte dhe kjo situate buron nga mospatja e ndonje alternative tjeter dhe eshte e perkohshme. Nje situate e tille ndodh nga mungesa e te sinqerteve ate moment ose ngaqe keta njerez te sinqerte nuk jane bere qender terheqese.

Nga kjo pikpamje fati i njerzve jo te sinqerte cdo dite qe vjen do te fshihet. Nga e djeshmja te e sotmja ky ligj hyjnor ka rezultuar ne kete menyre. Per rrjedhoje suksesi i perkohshem i njerve gjysem dhe jo te sinqerte nuk duhet ti genjeje njerzit e besimit.

Sukseset e pjesshme te verejtura ne dy shekujt e fundit sine vendet kapitaliste dhe ne ato komuniste sherbejne si nje shembull i mire i asaj qe sapo theksuam. Te dy keto sisteme u shfaqen si nje alternative e njeri tjetrit. Kur u shfaqen keto sisteme te perdhosjes dhe grindjes duke mos patur ndonje formim tjeter me te bukur dhe te sinqerte ato hodhen shtat dhe u zhvilluan. Ne ditet e sotme ngjarjet po ndiqen nga afer nga nje bashkesi personash te shkathet dhete sinqerte. Dhe tashme e tutje dhe personat e mbare e te sinqerte do te mundte gjejne klienta dhe do te mund te shesin mallrat dhe sherbimet e tyre. Edhe sot shihet hapur sesi qe diten qe kur lindi komunizmi nje sistem i mbaruar dhe i destinuar per te humbur i la menjane duke i flakur tutje nga pazari i te vertetes dhe sinqeritetit duke i lene vendin alternatives se vetme te qenshme te thirrjes dhe perpjekjeve te sinqerta te besimtareve mysliman.

Tregimtari i asaj qe jeton ose e shprehur ndyshe te jetuarit e asaj qe tregon arrihet permes gjetjes se vetvetes dhe i larjse se hesapeve qe personi ka me vetveten. Seshte pare kurre te shpetuarit nga te jetuarit ne dy menyra te trupave njerzor qenuk kane arritur nje formim te caktuar dhe qe sjane shtruar. Keta shpirtra sikurse skane vepruar ndonje here sikurse kane qene por sikurse kane qene sjane sjelle ndonjehere. Situata te respektueshmerise,te pjekurise dhe te progresit te shfaqur ne shoqeri duke qene te shtiruara dhe fallco kane bere qe ata te percmohen nga mjedisi. Kur ata mbeten vetem behen mjaft qesharake dhe jo serioza. Kjo tregon ne nje fare mase pamjaftueshmerine dhe paqendrueshmerine se papjekurise se tyre qe per ta zbuar tutje padyshim qe lihet ne nje besim te mire dhe ne nje kthim te shendetshem dhe serioz. Njeriu i thirrjes duhet te tregoje kujdes ne kete aspekt. Ashtu sikuse sjalljen qe shfaq kur eshte ne mes te njerzve dhe kur mbetet vetem duhet te vazhdoje te njejten sjellje duke u perpjekur te jete sa me larg perpjekjeve jo te sinqerta qofshin keto te fshehta ose haptazi. Sduhet te bie ne kontradite ne mes te sjelljeve individuale dhe atyre kolektive shoqerore. Natyra e tij duhet te jete e ndricuar po aq sa edhe dita ndersa kjo e fundit te jete e kulluar dhe e shkelqyeshme sa te sfidoje diellin. Perballe gabimeve te vogla te shkaktuara nga pakujdesia te tregoje nje qendrim te sinqerte. Ai smund te flase rreth faljes ne mesin e nje nate qe se ka zbukuruar me namazin e nates. Te mos pushoje duke qare deri sa te laje me lot mbeturinat e mekatit qe i kane mbetur sy. Nje kafshate e dyshimit apo e papranueshme(haram) duhet ti shkakatoje dhimbje barku per dite me rradhe dhe me nje shpirt perkushtimi te ndjeje veten si ne flaket e ferrit. Mendet dhe opinionet qe nuk gjejne zbatim te individi sado magjepsese dhe e nevojshme per jeten te jete as nje here sdo te arrije nivelin e pranimit te deshiruar. Sepse fjalet e shprehura skane gjetur meshirim ne vete shpirtin e personit qe i thote. Ajo qe sgjen meshirim ne shpirtin e individit eshte e pamundur te deshirosh qe te gjeje meshirim ne gjirin e shoqerise.

b) Thirrja dhe kriteret e vleresimit.

Thirrja dhe perparimi i nje shoqerie islame nuk eshte vetem nje detyre por ne te njejten kohe paraqet dhe kriterin dhe shkallen e vleresimit per cdo gje,ne kete menyre individete kesaj shoqerie i pershtasin punen sipas ketyre kritereve,ditet i ndertoje mbi keto shkalle dhe netet i kalojne me te njeten ndjenje pergjegjesie. Vajtja e here pas hershme e individit ne xhami, realizimi i detyres se peligrinazhit dhe marrja pjese ne ceremonite fetare nuk duhet te jete kriter vleresimi. Duhet te largohemi nga cdo sjellje qe zhduk boten e kuptimit e te besimit dhe thirrjes dhe qe e shnderron kete mision ne nje formalizem dhe ceremoni. Keto veprime mund te jene ngushellim per nje pjese por jane larg gjetjes semeshirimit ne shoqeri. Ajo qe i humbet vleren shoqerise duke e dobesuar qendrueshemrine morale,materiale te tij eshte mosrealizimi ne plane dhe vetedije te plote te urdherimit ne te mire dhe ndalimit te gabimeve si shkaku me kryesor ne mes te shume shkaqeve.

Ne ditet tona kjo detyre e shenjte duhet te pranohet si nje obligim personal per cdo individ. Pasi rrethi vicioz i intrigave duke depertuar ne mangesite e shoqerise ne fillim individet e pastaj shoqerine e formuar prej tyre e cojne buze gremines te shkaterrimit total.

Jemi te detyruar te insistojme ne kete aspekt pasi para se gjirthash eshte nje ceshtje besimi dhe deri me sot ata qe kane marre persiper kete ceshtje kane qene njerzit me nje besim te palekundur. Kjo ka qene keshtu dje eshte sot dhe do te jete neser. Pasi smund te shpjegojne ndryshe levizjen e thirrjes te nje grupi njerzish me nje besim te palekundur dhe te sinqerte ne mes te nje bashkesie te madhe e cila gjeti pasqyrim ne gjirin e nje shoqerie ne njekohe te shkurter duke u shoqeruar me nje ceshtje te perkrahur nga qindra e mijera. Padyshim qe karakteristika me e spikatur qe bie ne sy e kesaj levizjeje eshte fakti qe ajo levizje ishte larg ceremonive dhe formalizmave. Asnje levizje qe si shmanget problemeve e shqetesimeve nuk i shpeton renies per te formalizmave dhe ceremonive banale. Te gjitha levizjet qe mbeten nje ndjenje formale nuk kane brengosjen e keqardhjen dhe roberimin dhe si rezultat tek ata ska qendrueshemri ,sinqeritet dituri dhe perqafim. Njeriu i thirrjes pra cdo veprim,sjellje duhet ta pershtase sipas jetes se progresit,atje ku skone te shkaje ne keto mendime ,te ulet dhe te ngrihet me te po te njejtat mendime. Ne jeten e tij ska vend per pasiguri. Ai dhe nevojat personale i kanalizon ne drejtimin e ketij misioni. Jeton me vetedije se do te pyetet nje dite per cdo marrje dhe dhenje fryme. Kjo eshte rruga e Profeteve,e ndjekesve te tyre dhe e deshmoreve te kesaj rruge(shehideve). Ata gjithmone folen per ato gjera qe jetonin dhe jetoni po ato gjera qe thoshin. Hipokritet flasin pa i jetuar gjerat dhe su vene veshin gjerave qe tregonin. Duke u futur ne rrethin vicioz te nje rruge pa krye ata cuan ne shkaterrim veten dhe te gjithe ata qe u shkuan pas.

Allahu(xh xh) i drejtohet keshtu Hz Isase(a.s) te cilin e dergoi si nje udheheqes shpirteror per njerzit: “O biri i Merjemes! Ne fillim keshillo veten tende dhe kur ta kuptosh si duhet atehere keshillo te tjeret. Neqoftese nuk vepron keshtu atehere turperohu para meje.

Kjo thirrje nuk i drejtohet Hz Isase vetem si profet,duke qene se ai eshte ne rolin e nje udheheqesi shpirteror dhe drejtuesi fetar Allahu(xh xh) e therret “O Isa” si degjues qe eshte. Atehere qofte profeti apo dikush tjeter kur keshillon dhe udhezon ne te drejte para se gjithash duhet te jetoje vete keshillat dhe fjalet qe thote duke i vene ne jete me qellim qe te ndikoje te tjeret. Kjo shprehet mjaft hapur nga Kurani Fisnik ne kete menyre:

“Ju po urdheroni njerzit ne gjera te mira dhe veten tuaj po e harroni? Ndersa ju po lexoni librin a nuk po mendoni aspak?”(Bakara,2/24). Libri ju propozoni te keshilloni veten tuaj para dhe pastaj te filloni punen. Atehere dhe pasi lexojme keto ajete a nuk do na vije mendja?

Ky ajet u drejtohet cifuteve drejt pre se drejti permes kercenimit por ne menyre te terthorte paralajmeron myslimanet duke thene:”Kujdes dhe mos veproni keshtu”. Sikurse e thame edhe me pare mos praktikimi i asaj qe thuhet eshte nje mashtrim dhe cilesi e hipokritit. Si popull keni qene deshmitare te paaftesise se ketyre njerzve per te ndikuar dhe te mos vajtjes se popullit pas tyre.

Perfaqesuesit te frontit te mendimit te islamit madje dhe qe flasin rreth tij ne nivele akademike ,madje edhe njerzit qe vazhdimisht japin mendime ne kete fushe duke qene se skane vene ne jete gjerat per te cilat kane folur ,jane larguar pa lene gjurme,pasi veprimet e tyre sishin te mbara dhe fjalet nuk ju burojne nga besimi.

Ne nje kohe populit i tregonin rrugen e drejte duke pretenduar se perpiqeshin per shpetimin e njerzve ,kur mjaftoi nje fllad i lehte dhe nje tronditje e vogel qe ti rrafshonte me token duke i bere te harronin ato qe po thonin dhe ato qe do te thonin. Madje mohuan te gjitha ato qe thonin duke u bere mbrojtesit e zjarrte te mendimit te kundert. Si rezultat u shkaterruan dhe humben mes te paqeneve por per fat te keq rrafshuan dhe nje qyteterim me veten e tyre....turp te kene ata!

c) Thirrja dhe vuajtja.

Eshte nje vleresim hyjnor qe thirrja dhe perparimi te jene lidhur ngushte me vuajtjen dhe dhimbjen. Vetem gjerat qe rriten me veshtiresi ruhen me kujdes dhe perkujdesje te vecante. Eshte ceshtje momenti konsumimi i pasurise qe skane per baze mundimin per te arritur dhe seshte derdhur djerse per to. Nese kjo ceshtje eshte tregimi i Allahut(xh xh) ajo zhduket menjehere ,qe con ne zhdukjen e garancise se qenurit njerzor dhe te shkakut themelor te njerzimit. Atehere njeriu duhet te zbatoje kete detyre te shenjte qe do ti jape kuptim egzistences se tij...

Dje nje grup njerzish u zvariten nga burgu ne burg duke i bere burgjet ene e mbane vendit ne shtepi te tyre te perhershme. Nuk ju mbeti mundim pa perjetuar dhe sharja pa ju thene. Madje kishte shume prej tyre qe shkonin ne komisariatet e policise e sktheheshin me e shume te tjere qe e ndjenin te nevojshme te perqafoheshin per here te fundit me te shoqen dhe femijet e tyre,sepse nuk dihej vendi ku do ti conin. Te gjithe keta njerez jepnin nje perpjekje te tille,dhe ne nje kohe te shkurter perpjekjet e tyre te sinqerta dhe te pastra filluan te jepnin fryte te bukura. Arritja e gjendjes qe kemi sot u realizua nga lutja e njerzve te tille dhe permes ndihmes qe ju erdhi nga meshira e pafundme. Per kete arsye askush ska te drejte te shperdoroje kete pasuri te vyer. Ketij sherbimi te ngritur ne nje fare niveli permes vuajtjeve dhe mundimeve besimtaret duhet ti dalin ne krah me te njejten ndjeshmeri. Me larte patem theksuar se kjo eshte nje pune besimi. Cdo individ qe i del ne krah besimit duhet dhe te perpiqet qe ti ruaje jetegjatesine ,po aq sa mbron shtepine dhe femijet e njerzit e shtepise,po aq sa kujdeset per punen e profesionin te ruaje dhe te perkrahe edhe kete besim. Ne te kundert sdo ti shpetojne fatit qe pesuan nje pjese e cifuteve.

Njeriu i thirrjes dhe perimi duhet tu beje balle veshtiresive dhe tja perserise shpesh vetes domosdoshmerine e perballjes me veshtiresite. Duhet te dije dhe te besoje se nese nuk i qellon te perballet me veshtiresi e vuajtje si dhe paraardhesit e tij nuk do te arrijne ndonje sukses. Ai duhet te kerkoje te veshtiren dhe nese perballet me lehtesira te falenderoje Zotin dhe te vazhdoje me shpejtesi rrugen.

Besimtari eshte njeri i sinqerte dhe qellim mire. Te jetuarit e asaj qe thote dhe te folurit e gjerave qe jeton eshte shprehje sinqeriteti. Pasi te kunderten Kurani e merr ne shqyrtim si nje genjeshter dhe hipokrizi. Jeta e per sonit qe ne cdo moment u flet atyre qe e rrethojne rreth fese,besimit dhe Kuranit duhet te jene ne perputhje me parimet dhe kriteret e gjerave qe tregon. Ne jeten e tij sduhet te kete vend mekati dhe ky i fundit duhet te jete nje shqetesim i perhershem. Nese ka bere ndonje mekat gjate gjithe jetes duhet te ndjeje ne qoshet me te thella te shpirtit te tij mundimin pervelues te atij mekati. Asnje mekat sduhet te qendroje per shume kohe si i ftuar ne shpirtin e tij.

Njeriu shpetues dhe udherrefyes sduhet te kete sy nga e papranuara(harami) sduhet te preke me dore dhe te ece ne rrugen e te papranueshmes. Nata e tij te jete me drite sa dhe dita dhe sexhadja duhet te jete e dashuruar me sexhaden e tij. Ne jeten e tij sduhet te degjohet fjala

“ se arrita faljen e mengjesit”. Nese se ka arritur faljen per arsye jashte vullnetit te tij duhet te kaloje gjithe diten duke vuajtur e qene i shqetesuar. Kjo duhet ti ndaloje oreksin dhe te humbase veten aq sa te behet dysh nga dhimbja dhe mundimi.

d) Thirrja dhe mosmarreveshjet.

Ndjenja e vetegjyqesise dhe e llogarise duhet te jete nje parim qe e fshikullon gjithmone njeriun e thirrjes dhe perparimit. Drejtuesi shpirteror duhet te kontrolloje gjithmone veten e tij,te mbaje nen kontroll ndjenjat dhe emocionet dhe duhet te perpiqet qe te vere ne jete gjerat qe propagandon.

Ai duhet te shmanget nga shpjegimi i gjerave dhe te jape keshilla pa i analizuar ato vete. Kjo ndroje sduhet te behet pengese per te thirrur ne fe por te nxise dhe ta perforcoje dhe me shume kete ndjenje. Frika per te mos u ngjare hipokriteve dhe per te mos rene ne kundershti e afron ate drejt sinqeritetit dhe progresit te vazhdueshem.

I Derguari i Allahut(s.a.s) ne lidhje me ata qe e shqyrtojne progresin si nje dialektizem dhe vetem nje llafazanllek jep kete shprehje te frikshme dhe rrenqethese:

“ Per popullin tim frikesohem me teper per hipokritin qe thote fjale te bukura!” Zemra qe degjon kete thirrje te ndershe dhe plot drite nuk mendohet te mos dridhet. Pasi njeriu ne cdo pozicio qofte here pas here ndjen nevojen tju paraqese dhe tju tregoje disa gjera njerzve te tjere. Ky dhe shume kercenime te tjera do te pengoje humbjen e vlerave te thirrjes dhe progresit.

Megjithate pavarsisht nga shume faktor qe terheqin vemendjen mund te takojme shpesh persona qe bredhin ne fushen e mosmarreveshjes dhe te humbjes se vlerave. Tipa te tille japin mendime pa pushim ne ekranet e televizoreve dhe ne faqet e gazetave por kur behet fjale per veprime dhe sjellje konkrete behen me keq se te pafete. Flasin rreth fese besimit dhe Kuranit holli i tyre eshte i piste dhe pa rene ne sexhade dhe zemrat e tyre jane te pasinqerta dhe hipokrizi. Te mjeret shpirtera! Nuk e dine se nentedhjete perqind e fese lidhet me vete boten e brendshme te personit. Nese individi si ka parasysh keto ai do mbetet nje llafazan i thate ose nje dialektik symbyllur.

Kurani fisnik kur rradhit cilesite kryesore te nje njeriu progresist nuk le pas dore dhe te permende dhe cilesite e hipokritit. Po aq sa eshte e rendesishme gjerat qe duhet te beje udheheqesi shpirteror dhe se cfare duhet te zoteroje eshte po aq domethenese se cfare sduhet te beje dhe te rrije larg. Kur Kurani tregon hipokritet per dor nje metode qe te largoje besimtaret nga cilesite e tyre. Ai e zberthen aq shume kete fakt saqe shfaq qarte para syve qellimin,ndjenjat e brendshme dhe boten e tyre shpirterore. Ndonjehere pershkruhet paraqitja e tyre e jashtme dhe ndonjehere per menden vetite dhe karakterin e keq te tyre. Shihni gjuhen qe perdoret ne kete ajet Kuranor:

‘Kur i sheh ata te mahnit paraqitja e tyre ,sdhe kur flasin ju ve veshin. Por ata ngjajne si nje stive trungjesh ne zgaver,e cdo klithme e pandehin se eshte kundra tyre. Ata jane kundershtaret tuaj ndaj ruajuni prej tyre. Allahu iu marrte shpirtin si vertiten rrotull duke iu mashtruar.”(Munafikun,63/4). Sikurse shihen edhe me larte ata paraqiten duke u vleresuar ne vija te pergjithshme veten e tyre qe shihet mese qarte. Kurani i kap ata me sjelljet dhe bisedat e tyre ,ne stilin dhe paraqitjen e jashtme sa me mire sgjindet kund. Ata jane te afte te gjejne perkrahes permes fjalimeve te tyre te shkelqyera dhe mbrese lenese,me mimiken,elokuencen e te folurit nga ata qe i rrethojne dhe i vene ti ndjekin pas si tufa bagetish. Ne fakt ata jane vecse njerez te veshur me pelhura te vecanta dhe sjane gje tjeter vecse kundershtare. Kurani i thote te gjitha keto per dijetaret e fjales te vjeter a te rinj qe spunojne por vetem flasin ne emer te atdheut e te popullit,ne emer te fese e te besimit. Kurani u therret ketyre njerzve me nje ton kercenues: Mos i hapni shteg falsitetit ne emer te se vertetes dhe mos shkaktoni probleme ne frontin tuaj!...

Keto veprime qe jane nje shenje dalluese e hipokriteve duhet ta frikesojne thirresin qe sherben ne emer te se vertetes. Keto probleme ne te cilat njeriu mund te bjere pa e vene re behen fjale per cdo njeri. Per kete arsye ata qe jane ne rrethin e besimit duhet te jene mjaft korrekt dhe te kujdesshem.

e) Thirrja dhe raporti me Allahun.

Udheheqesi shpirteror sa me i sinqerte te jete aq dhe me ndikuese do te jete fjala dhe sjellja e tij. Nese ska vend sinqeriteti ,madheshtia dhe mjashteria ne te komunikuar nuk jep ndonje rezultat. Mund te themi nga nje ane nuk kane asnje lidhje me gjetjen e rruges se shpetimit,pasi shpetimi dhe udhezimi ne rruge te drejte eshe para se gjithash ne doren e Allahut. Nese Ai nuk deshiron dhe nuk mundeson dicka te tille askush smund te jete ndermjetes ne rruge te drejte. Ne Kuranin Fisnik thuhet:

“Ti smund ta udhezosh ne rruge te drejte ke deshiron. Eshte Allahu ai qe udhezon ne rruge te drejte kedo qe ai deshiron.”(Kasas,28/56).

Atehere ceshtja eshte qe te jemi ne nje raport sa me te afert me mbretin e mbreterve”,sepse celesi i te gjithe thesareve te fshehte apo te dukshem eshte ne doren e tij. Gjetja e rruges se drejte eshe thesari me i madh ndaj dhe celesi i ketij thesari do te jete ne rugen e tij. Prandaj dhe udheheqesit shpirteror dhe drejtuesit fetar ndersa u flasin njerzve me gjithe sinqeritetin dhe aftesine ne anen tjeter duhet te mbeshteten ne Pushtetin e pafund qe ka celesat dhe frerin e cdo gjeje. Ne vendin tone erdhen e iken fenomene te jashtezakonshem qe me gjithe fjalen me nivel dhe fuqine shprehese as tre kater njerzve smund tju tregoje dicka seriozisht,pasi ata sqene te sinqerte dhe cdo gje dhe cdo rezultat e lidhnin vetem me qenjen e tyre. Mes tyre kishte edhe prej atyre qe mund te elektrizonin turma te mijera njerezve e tju benin tju shkonin pas por duke qene pjese e kaos-marreveshjeve nuk arrin asnje rezultat konkret. Kishte prej atyre qe flisnin per faljen ndonese sfaleshin fare,flisnin per bukurite e islamit ndonese se jetonin ate. Gjuhen e kishin si te bilbilit por zemren e kishin plot ligesi,inatera dhe merira. Per shkak te tyre Kurani e llogarit kundershtine dhe mosmarrveshjen si me te felliquren dhe me te frikshmen nder cilesite me te uleta. Per kete arsye cdo thirres i sinqerte duhet te vere koken para Allahut(xh xh)pesedhjete here ne dite duke u mbeshtetur tek Ai nga kundershtite e mundshme dhe duhet ti kerkoje edhe me shume sinqeritet. Shpetimi eshte ne doren e Allahut(xh xh). Sikurse eshte Ai qe i jep fuqi trupit te njeriut eshte po ai qe mund ti dhuroje sinqeritet zemres. Per rrjedhoje thirresi sduhet et mundohet te pervetesoje asnjeren dhe sduhet te thote:” une e bere ,une e dhashe”.

Besimi eshte nje teresi fjalesh dhe veprash dhe ne mes te kritereve te caktuara nga Allahu per nje besimtar eshte forma me ideale. Ruajrtja e ketij ekuilibri eshte nje faktor i rendesishem per te patur ndikim.” Luftetari(myxhahiti) edhe po sveproi mire eshte. Pasi atij i mjaftojne dhe tregimi i se drejtes dhe te bukures...” e te tjera mendime ja ne vecse numerira djallazore dhe skane lidhje fare me shpirtin Muhamedjan.

Ne ditet e sotme u shfaqen shume konservatore dhe moderatore dhe mendimet e tyre. Madje ata kane aq force dhe pushtet sa dhe te bardhen e tregojne te zeze. Majtas e djathtas propagandojne vetem islamin por shohin se pas tyre nuk kane asnje grusht besimtaresh te vertete, sepse ata sjane te sinqerte. Flasin e propagandojne shume madje dhe perpiqen por nuk kane misheruar brenda tyre besimin dhe islamin ne shkallen qe flasin. Njerzit qe nga jeta dhe bota qe jetojne nuk motivohen nga gjerat reale te perendimit por por nga falsitete dhe kotesira i bejne dhe me te huaj e ne vend qe ti shpetojne e udhezojne ne te drejte. Madje dhe vete behen te huaj me shoqerite qe jetojne. Shkaku i gjithe ketyre gabimeve eshte mosnjohja sa duhet e islamit dhe duke mos i vene ne jete ato qe lexojne dhe mendojne rreth tij ,dhe permes veprimeve jo te qendrueshme behen nje opozite e fshehte e ceshtjes madhore per te cilen luftojne ose e tradhetojne ate. Shihni se si Kurani Fisnik ben te flase Hz. Shuqip(a.s):

“Nuk dua tju kundershtoj juve ne gjerat qe ju ndalova”.(hud,11/88)

Kuptimi i kesaj eshte:”Nuk mendoj teperfitoj vete nga ajo qe ju ndalova nga e keqja. Duke iu thene juve se interesi ne para(Faizi) eshte i ndaluar ashtu edhe rryshfeti ,nuk mendoj se keto gjera do ti bej vete.” Ndersa Hz Shuaip(a.s)tregon bashkesine ku jeton thote keto si nje garanci e se vertetes se cdo profeti. A mund te tregohet ndonje profet ndryshe nga ajo qe keshillon popullin e tij? Ose nje njeri qe ben te kunderten a quhet Profet?

Cdo njeri qe ka marre persiper nje detyre te tille nuk duhet te heqe dore nga keto parime. Hz Shuaip(a.s)duke u perpjekur ne bashkesine e tij edhe neve na tregon dicka duke permendur parimet esenciale ne emer te misionit qe kemi marre persiper. Dhe Kurani i ve ne dukje edhe nje here keto permes shpalljes se tij te mrekullueshme dhe mjaft te qarte.

I Derguari i Allahut(s.a.s) eshte nje shpirt i jashtezakonshem qe jetonte edhe me shume sesa ajo qe thoshte. Ne perkushtimin ndaj Zotit mbi te skishte njeri. Atij i eshte dhene dhe te qenurit profet dhe devotshmeri. Kjo ishte nje vleresim i jashtezakonshem i pakrahasueshem me cdo gje tjeter. Gjithsesi ai ndersa fluturonte ne boten e persosmerise ai ishte lartesuar prej devotshmerise prej robi. Kjo do te thote se devotshmeria e tij kishte kaluar te qenurit profet duke e ngritur mbi lartesine e lartesive. Po a nuk urdherohet kjo sjellje e tij keshtu ne Kuranin Fisnik?

“Adhuroje Zotin tend duke vazhduar qenien rob te tij derisa te vije (vdekja)”(Hixhr,16/99). Ai gjihte jeten ndoqi urdherat e Kuranitdhe per asnje cast nuk u ndal ne adhurim. Per kete cdo gje qe ai thoshte zinte vend ne zemren e njerzve. Fliste per gjerat qe i perjetonte ne formen me te rende te tyre. Ja nje shembull qe na per cillet nga nena jone Aishja(r.a):”Nje dite i Derguari i Allahut me tha: “O Aishe ,a me lejon qe kete nate ta kaloj me Zotin tim?” Dhe une ja ktheva:”O i Derguar i Allahut! Mua me pelqen te jem me ty ,por ajo qe te pelqen ty do te me pelqente edhe me shume.” Pas kesaj u ngrit mori abdes dhe filloi te falej. Ate nate derdhi lot dhe u fal deri ne mengjes.

Ai ishte padyshim profet ,por jo vetem profet por edhe udheheqes shpirteror dhe orator. Ana me e thelle e tij ishte devotshmeria e paaneshme ne adhurim. Ne momentet me te veshtira e te dhimbshme edhe kur ishte i semure ne fund te jetes se tij deshironte te vazhdonte adhirimin ne te njejten menyre sikurse i kishte bere deri ate dite. Gjate gjithe jetes kishte kaluar shume caste te veshtira dhe kishte nje sere problemesh duke filluar me grate e tyre dhe deri tek femijet. Madje dhe problemet e popullit te tij te kesaj bote dhe asaj tjetres ishin mbi shpatullat e tija. Nga te gjitha keto patjeter qe do te binte nga forca fizike. Dikush tjeter ne vendin e tij sdo te perballonte as edhe nje dite ato qe kishte hequr Ai. Megjithe keto Ai nuk hiqte dore as nga namazi i nates. Keto namaze ishin aq te gjata sa ndonjehere nje rakat zgjaste me ore. Kur forcat i kishin shterruar pe tu ngritur ne kembe i kryente ato nga ulur por nuk hiqte dore prej tyre. Cfare perkushtimi,cfare serioziteti dhe cfare sinqeriteti ishte ky? Deri ne castin e vdekjes ,diten e ringjalljes dhe deri ne perjetesi do te zgjaste ky seriozitet dhe kjo besnikeri. Nje ane e rendesishme e thirrjes eshte kjo afersi ndaj Allahut(xh xh).

Nese sdo te ishte kjo afersi njeriu do te jetonte ne ajer dhe ne nje boshllek. Ne nje terren te rreshqitshem te tille ,njeriu qe shkel ne boshllek mbetet vetem dhe vetem me kenaqesite e tija.

Ishte Profeti yne(s.a.s) ai qe bashkoi mjaft bukur irshadin dhe afersinendaj Allahut(xh xh). Aq sa ishte i persosur ne realizimin e udhezimit te njerzve ne rruge te drejte po dhe aq i persosur dhe thelle ishte ne adhurimin e Allahut. Kur qendronte per te drejtuar faljen ata qe ishin pas tij kujtonte se sdo te mbaronte kurre. E tille ishte lutja dhe falja,duart qe hapeshin per tu lutur dukej sikur nuk do te uleshin kurre.

Nje here ibni Mesud(r.a) kishte qelluar ne nje nga faljet e namazit te nates. Per te perfituar nga miresia e namazit qe falej nga i Derguari i Allahut(s.a.s) kaloi prane tij per tu falur. Vazgdimin e tregimit le ta degjojme nga vete ai:

“Fillova faljen e nje namazi qe ishte vetem dy rekate. Por i Derguari i Allahut(s.a.s) vazhdonte te lexonte pjese nga Kurani. Pasi mbaroi kaptinen(suren)Bakara thashe se do te binte ruku por ai vazhdoi Ali imranin. Pasi mbaroi ate thashe se d ote binte ruku por ai lexoi Nisane dhe e mbaroi edhe suren Maide. Ne rekatin e pare lexoi keto kater sure. Madje ne nje moment ne mendje me erdhi dicka e keqe...” Ata qe ishin prane e pyeten:”Cte erdhi ne mendje?”

Dhe ai iu pergjigj:” per nje moment me erdhi te dal nga namazi pasi ishte i paperballueshem.”

Sikurse shihet i Derguari i Allahut(s.a.s) para se tju fliste njerzve rreth adhurimit te Zotit e jetonte ate vete ne shkallen me te larte. Ai ishte aq larte ne kete aspekt saqe edhe sahabet si Ibni Mesudi(r.a) qe qendronin ne rreshtat e parenuk mund te duronin dy rekate namaz qe ai falte.

Perseri Ai ne periudhen e kohes kur po jetonte castet e fundit si nje diell madheshtor kishte vendosur koken ne gjunjte e Hz Aishes(r.a) dhe syte i kishte ngulur ne hapsirat hyjnore. Here pas here humbiste veten dhe i hidhnin nje kove uje per ta sjelle ne vete dhe hapte syte. Sapo hapte syte gjeja e pare qe pyeste ishte “Bashkesia a e fali namazin?” Ai jetonte duke e mbajtur ne goje namazin dhe duke e permendur ate dha shpirt. Edhe bashkesia e tij permendte namazin ,mendonte dhe jetonte vetem ne ndjenjen e tij.

Ja pra nje njeri i kompletuar ne cdo aspekt,nje udheheqes fetar(imam) i persosur dhe nje kryetar shteti dhe nje familjar i drejte dhe me durim!...

Jeta e thjeshte e te Derguarit te Allahut(s.a.s) qenja se bashku me shoket e tij ne cdo ceshtje ne emrin e gjetjes se rruges se drejte jane nga kriteret e rendesishme qe sduhen mbajtur larg syve. Nese do te behej nje xhami ai do te mbante qerpic me te tjeret ,do te thyente gure me vare nese do te hapej nje hendek duke iu dhene nje dore shokeve te tij. Thoshte qe “te jesh nje njeri mes njerzve “dhe e jetonte ate praktikisht.

Nese i ftonte njerzit qe te mos jepeshin shume pas kesaj bote ,ishte ai qe perpiqej te ishte ne krye te te tjereve. Ndonjehere te shtepine e tij kalonin muaj qe nuk ndizej zjarr per te gatuar gjelle te nxehte dhe nuk gjendej ndonje krevat ku te shtriheshe per te pushuar.

Edhe ndaj te papranueshmes(haramit) ishte Ai me korrekt se cdo njeri. Kur Hz Hasani(r.a) kishte marre nje hurme nga ato qe i ishin dhene per bamiresi(sadakat) ishte shqetesuar dhe kishte vrapuar per tja hequr nga goja.

Ne ate kohe Hz Hasani(r.a) ishte vecse nje femije pese-gjashte vjecar. Por gjerat e dhena per bamiresi(sadakat) ishin te papranueshme(haram) per te Derguarin e Allahut(s.a.s)dhe te gjithe te afermit e tij.

Edhe nje nate tjeter nuk kishte fjetur deri ne mengjes duke renkuar. Ne mengjes Hz Aishe(r.a)e pyeti:”O i Derguar i Allahut! Cte shqetesonte qe nuk fjete mire mbreme?” Kesaj pyetjeje i Derguari i Allahut(s.a.s) i pergjigjet: “Gjeta ne dhome nje hurme dhe e hengra. Pastaj mendova se mund te ishte ndonje nga hurmat e dhena per bamiresi. Kjo ishte ajo qe me shqetesonte.” Ne nje kohe kur hurmat kishin shume rendesi te ishin te tijat ,pasi ato qe jepeshin per bamiresi i vendoste ne nje vend tjeter. Ky eshte nje shembull shume i mire mbi vecorite qe duhet te kete njeriu qe fton ne rruge te drejte ,si dhe tregon ndjeshmerine e Profetit ne kete aspekt.

f) Thirrja dhe lutja

Pervec gjerave te lartepermendura Profeti yne kishte edhe nje aspekt lutjeje qe smund te kalonte pa u prekur. Ai i thoshte shokeve te tij dhe gjithe popullit te tij qe te beheshin nje i vetem me lutjen duke iu terhequr vemendjen me ajetin:

“Nese sjane lutjet tuaja cvlere ju mbetet.”(Furkan,25/77). Ku flinte ,kur ngrihej,kur hante dhe pinte,kur vishte rrobat ,kur hynte dhe dilte nga Ë/C-ja ,kur merrte abdes dhe thoshte aq shume lutje saqe ne bote eshte e pamundur te tregohet person tjeter te bere njesh me lutjen vec Atij. Dhe ska tjeter njeri qe ne cdo hap qe hedh te kujtoje Allahun(xh xh) ,ti drejtohet dhe ne cdo gje te gjeje pelqimin e Tij.

Eshte kjo jete qe ben te marresh mesim qe ka terhequr vemendjen e njeriut te cdo niveli gjate katermbedhjete shekujshne boten islame duke u ndjekur me interesim dhe impenjim. Ky impenjim ne siperfaqen e tokes ska qene per asnjri tjeter. E gjithe jeta e Tij duke filluar nga te ngrenet dhe te piret ,nga te veshurit dhe te ecurit,stili ne menyren e te folurit,veprimet politike dhe sociale e deri ne veprimet portokollare mes shteteve ,eshte filmuar duke u regjistruar ne kujtesen e mbare njerzimit dhe ne kuptimin social dhe kjo jete e jashtezakonshme eshte bere sigurimi i ekzistences se bashkesise se basimtareve.

Cdo pjese e brezit mbrojtes ne jeten shoqerore te te Derguarit te Allahut(s.a.s) eshte lidhur ngushte me Allahun Fuqiplote ,duke mos patur asnje mangesi apo pjese te keputur. Sepse cdo veprim i tij qe nga Adhurimi i Zotit ,te ngrenit dhe te pirit ,te ulurit dhe te ngriturit kalonte ne nje raport te ngushte me Allahun. Duke qene keshtu cdo sjellje e thenie e tij gjente misherim mes shokeve te tij. Ndjeshmeria e verejtur ne ne ceshtjen e te jetuarit te fese te sahabet buronte ne te vertete nga ndjeshmeria e treguar nga i Derguari i Allahut(s.a.s). Ata kishin ndjekur udheheqesin shpirteror dhe drejtuesin fetar te tyre.

Me shpalljen e ajetit”O besimtar! Drejtojuni sic e meriton dhe kijeni frike ate “,te gjithe sahabet nderprene te ngrenet dhe te piret. Si mund te ishte e mundur patja frike nga Allahu ne masen e madheshtise se tij? Dhe ne vazhdimin e ajetit thuhet: “Ju vdisni vetem si Mysliman” duke theksuar se nese nuk kihet frike Allahu do te jete e veshtire vdekja si Mysliman.

Ne kete pike ata nuk dilnin ne asnje vend ,vetem per tu falur vinin ne xhami dhe pastaj mbylleshin ne shtepi duke adhuruar Zotin dhe kaluar cdo dite ne nje gjendje te tille. Pas nja dhjete ditesh te gjithe ishin dobesuar ,kishin mbaruar sa dukej sikur do vdisnin dhe i Derguari i Allahut(s.a.s) e kishte vene re kete por nuk dinin shkakun e dyshimit te tyre te papritur. Por edhe ata smund ta shprehnin shqetesimin e tyre sepse kishin frike se mos kishin kundershtuar ursherin. Me vone zbret edhe nje ajet tjeter qe thote:

“Kijeni frike Allahun aq sa mundeni(Tegabun,64/16). Pas kesaj sahabet moren fryme lehtesisht dhe u qetesuan. Ja pra se sa te lidhur ngushte me Allahun dhe sa te ndjeshem ishin ndaj ajeteve te tij. Ne fakt kjo gjendje vazhdoi edhe per nja dy-tre shekuj me pas.

Duhet te kihet e qarte se menyra e te kuptuarit dhe te jetuarit te islamit si pasuria me e madhe ne jete e jetuar deri ne imtesite me te vogla ,nese nuk shqyrtohet me ndjeshmerine e treguar nga sahabet,ben qe misioni i thirrjes te mos realizohet si duhet.

Ashtu dhe si cdo pergjegjesi tjeter dhe misioni i thirrjes duhet te shqyrtohet si nje teme me vete,por ne ndryshim nga te tjerat thirrja paraqet nje ndjeshmeri. Ajo duhet te jete brenda dhe se bashku me jeten,te jetohet dhe te tregohet dhe te mos ngrihet mbi hipoteza dhe hamendesi. Ne anen tjeter shume figura te shquara qe hedhin drite permes fjaleve te tyre per mese katermbedhjete shekuj ne ceshtje te tilla te veshtira gjithmone keshtu kane vepruar. Dhe Zoti per shkak te sinqeritetit dhe perpjekjeve te tyre te cmuara ju ka mundesuar atyre te jene te suksesshem. Per rrjedhoje nese edhe ne duam tja dalim mbane duhet te shkojme pas gjurmeve te tyre. Hz Omer(r.a) pasi goditet me thike kaloi ne gjendje kome ,qendronte i shtrire duke mos ngrene e pire dicka. Sahabi qe po i sherbente e pyet:”O Omer! A do te hash dicka?” Dhe Hz Omer(r.a)me sy ben shenje mohuese “jo”. Domethene nuk i kishte mbetur fuqi as per te hapur gojen. Ndersa kur i njejti sahab afron koken te veshi dhe i peshperit : “O Omer! Eshte koha e faljes” ai del nga koma dhe thote “namazi im”. Ai njeri i madh qe ishte goditur me thike gjate namazit dha shpirt duke renkuar namaz. Nje shembull tjeter qe lidhet me kete teme vjen nga nena e besimtareve Hz Aishja(r.a). Nje dite po qante. Kur i Derguari i Allahut(s.a.s) e pyet perse po qante i pergjigjet:”Me erdhi ne mendje ferri ,ndaj po qaj”. Perse? Sepse ajo cdo nate e kishte pare dhe njohur te Derguarin e Allahut(s.a.s)dhe ai e kishte pergatitur dhe edukuar ne kete menyre.

Ceshtja nuk eshte te keshilluarit e vetem te namazit. Ndjeshmerine e treguar ndaj namazit ata e tregonin ndaj fese dhe besimit. Ndaj per te realizuar nje thirrje sa me te dobishme jeta fetare duhet te perjetohet me te njejten ndjeshmeri. Perqendrimi dhe impenjimi dhe impenjimi me i madh ne thirrje nuk duhet te coje ne dobesi veprimet e tjera qe lidhen me besimin por perkundrazi duhet te kontrolloje kenaqesite dhe deshirat tona duke realizuar dhe me me deshire ato gjera qe u themi degjuesve tane. Sjelljet dhe situatat e ndryshme , veprimet qe nuk vertetojne fjale ,cojne ne nje vetemashtrim dhe demtim te pozites se njeriut. Po te shohim edhe Hz Muhamedin(s.a.s) megjithese mes shume problemesh dhe preokupimesh nuk shfaqte as nenvleresimin me te vogel. Megjithese i preokupuar me probleme te ndryshme duke filluar e nje shteti gjigant ne nje kohe te shkurter 23 vjecare ,nga perkujdesja dhe interesimi me te gjithe individet e familjes se tij nuk shfaqte as ndalesen me te vogel dhe pakesimin ne veprimet qe lidheshin me fene.

Perkundrejt sukseseve dhe triumfeve Allahu(xh xh) kerkonte qe te ishte dhe me teper falenderues dhe te lutej me teper,dhe Ai gjithmone vepronte me urdherat e Zotit te tij.

Hz Ebu Bekir(r.a) ndonese luftonte ashpersisht me problemet e ndryshme duke qene tejet i tensionuar por nuk neglizhonte kurre namazin e nates dhe nuk linte mangut ne mes loteve leximin e Kuranit.

Hz Omer(r.a) kishte gjynjezuar perandorine Bizantine dhe te Sasanit por nuk mbeti mbrapa asnjeher dhe ne gjunjezim dhe deshirat dhe epshet e tija.

Hz Omer(r.a) ndersa nga njera ane luftonte me per carjen nga ana tjeter mbante agjerim shtese dhe lexonte Kuran pa pushim. Madje dhe frymen e fundit e kishte dhene ne nje gjendje te tille duke rene shehid(deshmore). Ate dite po agjeronte. Gjaku qe rridhte nga temthat binte si nje vule e perjetshme mbi librin e shenjte. Edhe ajeti mbi te cilin rane pikat e gjakut ishte mjaft kuptimplote,madje dukej sikur i thoshte:”Allahu te mjafton ty!”.

Hz Ali(r.a) ishte i ashtequajturi “Hajdari Kerrar” i fushave te betejes qe do te thoshte luani qe lufon pa rreshtur. Por edhe netet e tija kalonin mbi sexhde. Kur thirrej ezani ai zbehej ,zverdhej dhe dridhej si i semure. Te gjithe keta njerez e kryenin detyren e shpetimit pa mangesine me te vogel.

Personi qe merr persiper thirrjen ne fe dhe udhezimin ne rruge te drejte pavarsisht nga mosha dhe nga profesioni qe kane ,per te realizuar ato qe thone duhet te jene serioze dhe te sinqerte. Ky njeri mund te jete nje sheh ne teqe ,nje imam ose muezin ne xhami, nje mesues ne shkolle apo nje pedagog por mund te jete nje punetor fabrike apo nxenes shkolle. Cdo njeri sipas ndergjegjes funksionale ,shoqerore dhe njohurive duhet ta cojne ne vend kete pergjegjesi dhe ta kryejne kete detyre pa mandesi.

Aq sa e rendesishme eshte ceshtja e kryerjes se thirrjes dhe shpetimit te njerzimit eshte dhe qenja e udheheqesit shpirteror dhe drejtuesit fetar i sinqerte dhe i paster. Shenja me dalluese e sinqeritetit te tyre eshte te ndierit ne thellesite e shpirtit e gjerave qe thote dhe te jetuarit ne menyren me te vertete. Thirrja qe nuk shoqerohet me veprime konkrete pavarsisht sesa e suksesshme mund te jete ky sukses mbetet i paqendrueshem dhe ndikimi mund te mos egzistoje ose te jete koheshkurter.

Gjithashtu kjo pune ka nje ane tjeter qe lidhet me jeten e pertejme dhe ajo ajo lidhet me denimin e Allahut. I Derguari i Allahut(s.a.s)na paraqet nje tabllo qe lidhet me kete gjendje keshtu:” Naten e mirazhit takova nje bashkesi,buzet e te cileve pashe qe ju prene me gershere prej zjarri. Pyeta ata se kush ishin. Mu pergjigjen: “Kur jetonim ne toke urdheronim ne te mire por se benim ,ndalonim te keqen per te tjeret por jo per veten”. Tablloja shihet qarte thua se po udhezojme ne te drejte por harron veten dhe nuk kryen vete ato qe thua dhe perfundon ne nje gjendje te tille. Sot ska nevoje per medioker por per njerez qe jetojne ato qe thone dhe ato qe dine. Vetem njerez te tille te zgjidhnin ngaterresat ne horizontin e shpetimit. Te ngarkuarit vetem me libra dhe llafazanet qe flasin dite e nate nuk mund te japin asgje per shpetimin e popullit. Kur perandoria Osmane po shembej biblotekat e saja kishte me qindra e mijera volume librash, por megjithate gjithe ato volume librash smunden ta ndalonin shembjen e atij shteti. Nuk ka ndonje ndryshim mes librave ne ato bibloteka dhe dijes se grumbulluar ne kujtesen e njeriut. E rendesishme eshte venia ne praktike e gjerave qe vete njeriu din.

Ne nje hadith theksohet ky aspekt. Profeti yne(s.a.s) thote: “ Ajo qe me frikeson per popullin tim eshte kundershtimi i dijetareve dhe lajkat e hipokriteve.” Nese dijetari tregon dy ftyresi dhe hipokriti me dijalektiken dhe lajkat mashtrojne ata qe kane perreth atehere ka ardhur fundi i udheheqesit shpirteror dhe drejtuesit fetar duhet te tregojne shume kujdes ne kete pike. Por fatkeqesisht kjo ka qene thembra e Akilit qe na ka shpetuar shume here nga syte qofte si individ qofte si institucion. Eshte e rendesishme qe ta kujtojme kete kur te mendojme sjelljen e Allahut( xh xh) ndaj nesh.